Reserves en voorzieningen

Algemene reserve
De algemene reserve is een buffer om schommelingen en onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. De reserve maakt deel uit van de weerstandscapaciteit en vormt de financiële buffer van de begroting. In de reserve is een bedrag van € 16,5 miljoen geblokkeerd voor de Noordelijke Rondweg. Dit geblokkeerde bedrag wordt niet meegerekend bij de weerstandscapaciteit. Jaarlijks wordt een deel van het treasuryresultaat (bespaarde rente) aan de reserve toegevoegd. De rekeningresultaten worden in principe toegevoegd aan de algemene reserve.

In de begroting 2027 zijn voor de algemene reserve de volgende dotaties en onttrekkingen begroot.

Bestemmingsreserves
Naast de algemene reserve gebruiken we zogenoemde bestemmingsreserves. Die maken deel uit van ons eigen vermogen. Bestemmingsreserves zijn voor een specifiek doel ingesteld via een raadsbesluit. Deze reserves zijn eigenlijk vrij besteedbaar vermogen, omdat de raad de opgelegde beperking ook kan opheffen.

Begrotingsreserve
De begrotingsreserve is in het verleden gevuld met winstuitkeringen en afkoopsommen en werd ingezet om het wegvallen van jaarlijkse grote winstuitkeringen geleidelijk in de begroting op te vangen. De begrotingsreserve wordt vanaf 2016 ingezet voor het oplossen van een dekkingsverschil voor de NS-fietsenstallingen en is gebaseerd op de exploitatieovereenkomst met de NS voor de periode tot en met 2027. De bijdrage van de gemeente Breda bedraagt in totaal maximaal € 6 miljoen gedurende de looptijd.

Exploitatiereserve
Via de exploitatiereserve worden geoormerkte bedragen (zoals budgetoverhevelingen) tijdelijk vastgehouden om in volgende jaren te worden ingezet. Bij de bestuursrapportage geven we aan welke bedragen voor overheveling in aanmerking komen. Vooruitlopend op de resultaatbestemming neemt het college hierover een besluit. De definitieve bedragen worden bij de jaarrekening en de resultaatbestemming vastgesteld. Daarnaast zetten we deze reserve in om de kosten te egaliseren voor het organiseren van de waterschapsverkiezingen. In de begroting 2027 zijn voor de exploitatiereserve de volgende dotaties en onttrekkingen begroot.

Investeringsreserve
Met deze reserve financieren we de kapitaallasten voor toekomstige investeringen. Voor projecten die worden gedekt vanuit deze reserve, moet het volledige bedrag in de reserve beschikbaar zijn op het moment dat er een besluit wordt genomen over de votering. Onttrekkingen aan de reserve vinden gedurende de hele afschrijvingsperiode plaats. Bij de voorjaarsnota en/of de begroting stellen we middelen beschikbaar voor de dekking van de kapitaallasten van toekomstige investeringen. Daarnaast voegen we aan deze reserve rente toe om de rentelasten te dekken van de meerjarige kapitaallasten. In de begroting 2027 zijn voor de investeringsreserve de volgende dotaties en onttrekkingen begroot.

Reserve bodemfonds
Met de reserve bodemfonds vangen we pieken en dalen in onze uitgaven op. Het gaat hierbij steeds vaker om (woningbouw)opgaven op inbreidingslocaties. Door het industriële verleden van Breda is hierbij vaak sprake van hoge kosten. Het risico bestaat dat we de verantwoordelijkheid niet bij de ontwikkelaar kunnen wegleggen, vooral wanneer landelijke subsidies wegvallen. Bovendien krijgt de gemeente steeds vaker de verantwoordelijkheid voor locaties waar geen specifieke veroorzaker aan te wijzen is.

Reserve klimaatfonds
Deze reserve is bedoeld voor projecten die helpen om de klimaatdoelen van Breda te bereiken. De reserve klimaatfonds bestaat uit bijdragen vanuit het project Windmolens Hazeldonk. Hieruit ontvangen we sinds 2014 jaarlijks € 247.500, waarvan € 43.500 voor het Grondbedrijf. Jaarlijks wordt het bedrag geïndexeerd. Deze bijdrage ontvangen we in totaal 20 jaar.

Reserve bovenwijkse voorzieningen
In juli 2020 heeft de gemeenteraad een reserve bovenwijkse voorzieningen ingesteld. Dit gebeurde naar aanleiding van de vastgestelde Nota bovenwijkse voorzieningen. Het doel van deze reserve is om werkelijk ontvangen bijdragen in te zetten voor de realisatie van minimaal een van de bovenwijkse voorzieningen uit de nota. De reserve wordt gevuld met bijdragen van partijen die de grondexploitatie voeren bij nieuwe bouwplannen. Aan onttrekkingen is voor begrotingsjaar 2027 € 1,4 miljoen voorzien voor diverse projecten.

Reserve FIBI
Met deze reserve dekken we een deel van de kosten af van bovenwijkse voorzieningen. De inkomsten van deze bestemmingsreserve komen vanuit de exploitatiebijdragen van de private ontwikkelaars van nieuwbouwplannen en vanuit gemeentelijke grondexploitaties. De onttrekkingen bestaan uit de kosten van specifieke bovenwijkse voorzieningen, zoals genoemd in de Nota financiële bijdragen kwaliteitsverbetering fysieke leefomgeving. Daarnaast onttrekken we de jaarlijkse ambtelijke kosten voor het beheer van de reserve. De bedragen voor 2027 worden eind 2026 bekend.

Reserve kapitaalgoederen
Vanaf begrotingsjaar 2025 is de reserve kapitaalgoederen ingesteld voor 7 jaar (conform raadsbesluit 4473995). De reserve wordt gebruikt om projecten uit te voeren voor (groot) onderhoud, om achterstanden weg te werken en om (het risico op) achterstalligheden te verminderen. De maximale hoogte van de reserve is € 8 miljoen. In 2027 wordt er € 2,2 miljoen gedoteerd aan de reserve.

Reserve toekomstbestendig wonen
De regeling Toekomstbestendig wonen brengt € 1 miljoen aan kapitaallasten met zich mee. De reserve toekomstbestendig wonen is bedoeld om deze lasten te dekken. In 2021 is € 1 miljoen gedoteerd aan de reserve, conform het besluit bestuursrapportage 2021, zaaknummer 1528103.

Reserve versnellingsopgave wonen
Bij het coalitieakkoord zijn incidentele middelen beschikbaar gesteld voor de versnellingsopgave wonen (€ 14 miljoen). Deze middelen worden voor € 13,2 miljoen gedekt uit incidentele winstnemingen van het Grondbedrijf. De rest komt uit het meerjarenperspectief en de algemene reserve. Met deze bestemmingsreserve willen we middelen beschikbaar houden voor de versnellingsopgave wonen. In 2027 verwachten we voor de versnellingsopgave wonen € 2,8 miljoen in te gaan zetten. Dit geld besteden we onder andere aan locatiegebonden impulsen voor sociale huur en tijdelijke woningen.

De post voorzieningen op de balans bestaat uit 3 groepen: groot onderhoud aan vastgoed en kapitaalgoederen, voorzieningen voor personeel en overige voorzieningen. Hieronder lichten we deze groepen verder toe.

De voorzieningen voor de verkeersregelinstallaties, het onderhoud bij het Parkeerbedrijf en het planmatig onderhoud voor vastgoedontwikkeling zijn opgenomen in programma 3. De voorzieningen voor het onderhoud van het vastgoed, het onderhoud in de openbare ruimte, het achterstallig onderhoud aan de verhardingen, Afvalservice, de riolering en de voorziening Wet Appa zijn opgenomen in programma 4. De centrale personeelsvoorziening is opgenomen in programma 5. De voorziening 'van derden verkregen middelen' is deels opgenomen bij programma 1 en deels bij programma 3.

Onderhoudsvoorzieningen
Deze onderhoudsvoorzieningen bestaan uit middelen die groot onderhoud aan de openbare ruimte en gebouwen mogelijk maken. Hiervoor hanteren we actuele onderhoudsplannen (niet ouder dan 5 jaar). Jaarlijks toetsen we of de onderhoudsvoorzieningen toereikend zijn. We kijken daarvoor naar het verloop van het geplande onderhoud, de stand van de voorziening en de jaarlijkse (gelijkmatige) toevoegingen over de periode van het begrotingsjaar plus de 9 daaropvolgende jaren.

Onderhoudsvoorziening gebouwen vastgoedbeheer
Met deze voorziening worden de meerjarige kosten voor planmatig onderhoud aan het gemeentelijk vastgoed geëgaliseerd. Het betreft onder meer gebouwen op het gebied van sport, welzijn en cultuur, brede scholen en het centrale busstation, evenals de gebouwen die noodzakelijk zijn voor de gemeentelijke bedrijfsvoering. Daarnaast vallen de vervanging van binnensportinventaris en het civiele en cultuurtechnische onderhoud aan buitensportlocaties binnen de reikwijdte van deze voorziening.

De voorziening is gebaseerd op de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s). Deze plannen geven inzicht in de technische staat van het vastgoed en bevatten een prognose van de verwachte onderhoudswerkzaamheden en bijbehorende kosten. De MJOP’s gaan uit van een gemiddeld onderhoudsniveau van 3 op een schaal van 1 tot en met 6. De onderhoudsplannen worden jaarlijks geactualiseerd en de accommodaties worden minimaal eens per 5 jaar opnieuw geïnspecteerd.

De berekening van de benodigde dotaties vindt plaats op basis van meerjarenplanningen met een looptijd van tien jaar, in overeenstemming met het vastgestelde financiële beleid. Op basis hiervan wordt jaarlijks € 8,1 miljoen aan de voorziening toegevoegd. De voorziening is daarmee ten minste toereikend tot en met 2036.

Onderhoudsvoorziening parkeergarages en fietsenstallingen
Met deze voorziening egaliseren we de meerjarige kosten voor het groot onderhoud van de parkeergarages en fietsenstallingen van de afdeling Parkeren. De basis voor deze voorziening wordt gevormd door de MJOP's die we in het systeem Planon bijhouden. De MJOP's zijn gebaseerd op een gemiddeld onderhoudsniveau van 3 op een schaal van 1 tot 6. De onderhoudsplannen worden jaarlijks geactualiseerd en vormen de basis voor de jaarlijkse dotatie aan deze voorziening. Daardoor kunnen we steeds over voldoende middelen beschikken voor het (projectmatig) groot onderhoud. De dotatie wordt (structureel) verhoogd conform de bouwkostenindex.

Onderhoudsvoorziening gebouwen vastgoedontwikkeling
Deze voorziening is gevormd voor de strategisch aangekochte panden. De hoogte van de dotatie is gebaseerd op een MJOP. De doorberekening is gemaakt tot en met 2035. Hierbij gaan we uit van een doorlopende exploitatie, waarbij aanvullend rekening wordt gehouden met inmiddels genomen besluiten voor sloop en/of herontwikkeling. Deze zijn mede gebaseerd op de Vastgoedstrategie Havenkwartier. De inzet van de onderhoudsvoorziening heeft op dit moment vooral betrekking op de panden in het Havenkwartier. Jaarlijks onderzoeken we of aanpassingen nodig zijn, afhankelijk van de vastgoedportefeuille op dat moment. Met een jaarlijkse dotatie van € 0,2 miljoen is de voorziening volgens de MJOP tot en met 2035 toereikend om het geplande groot onderhoud uit te kunnen voeren.

Onderhoudsvoorziening openbare ruimte
De onderhoudsvoorziening openbare ruimte betreft het groot onderhoud aan de verhardingen, de kunstwerken en de waterwegen. De basis voor deze voorziening bestaat uit beleidskaders en beheerplannen die periodiek geactualiseerd worden. De berekeningen van de benodigde dotaties zijn gebaseerd op meerjarenplanningen van 10 jaar. Op basis hiervan wordt jaarlijks € 3,6 miljoen toegevoegd aan de voorziening, met een jaarlijkse indexering. De onttrekkingen vinden plaats op basis van de uitvoering van de meerjarenplanning. De voorziening is tot en met 2035 toereikend voor het geplande onderhoud.

Onderhoudsvoorziening verkeerregelinstallaties
Vanuit deze voorziening houden we de verkeersregelinstallaties (VRI's) verantwoord en doelmatig goed. De uitgangspunten zijn: geen veiligheidsrisico's voor de gebruiker, geen hinder bij gebruik en zo min mogelijk kapitaalvernietiging. 

Onderhoudsvoorziening verharding achterstallig onderhoud
In 2014 is besloten een bedrag te reserveren voor het inlopen van achterstallig onderhoud aan de verhardingen. Wanneer het kwaliteitsniveau weer op peil is, wordt de dekking van toekomstig (instandhoudings)onderhoud via de onderhoudsvoorziening geregeld. Uit nieuwe inspecties is meer achterstalligheid gebleken. In 2023 is daarom een dotatie van € 5,8 miljoen gedaan aan deze voorziening. De realisatie van de laatste € 1,9 miljoen staat geprogrammeerd t/m 2027.

Personeelsvoorzieningen
De personeelsvoorzieningen omvatten een voorziening voor de kosten voor voormalig personeel, een voorziening voor de zogenoemde Appa (Algemene pensioen- en uitkeringswet politieke ambtsdragers) en een voorziening voor verlofsparen. Bij de begroting toetsen we jaarlijks of de personeelsvoorzieningen toereikend zijn. Dat doen we op basis van het verloop van de verwachte verplichtingen en de jaarlijkse toevoegingen over de periode van het begrotingsjaar plus de 4 daaropvolgende jaren. 

Centrale personeelsvoorziening
Deze voorziening is gevormd voor de kosten die worden verwacht voor voormalig onvrijwillig ontslagen personeel (dus niet wegens strafontslag, ouderdomspensioen of arbeidsongeschiktheid). Jaarlijks wordt een analyse gemaakt van de toekomstige verplichtingen. Tot en met eind 2027 is de voorziening voldoende voor het afwikkelen van de bestaande verplichtingen.

Voorziening Wet Appa
Deze voorziening bevat pensioenreserveringen en wachtgelden van voormalige politieke ambtsdragers (wethouders). De Appa-voorziening wordt jaarlijks aangepast op basis van extern opgestelde berekeningen. Tot en met eind 2029 is de voorziening voldoende voor het afwikkelen van de bestaande verplichtingen.

Voorziening verlofsparen
Vanwege een aanpassing van de cao is sinds 2022 het zogenoemde verlofsparen mogelijk. Met deze regeling kunnen medewerkers diverse soorten verlof in één keer omzetten in spaarverlof. Omdat er sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd waarschijnlijk niet gelijk is qua toevoegingen en opnamen, moet hier een voorziening voor worden gevormd. Jaarlijks wordt een analyse van de hoogte van de voorziening gemaakt, zodat deze toereikend blijft voor het totaal aantal uren spaarverlof.

Overige voorzieningen
De groep overige voorzieningen bestaat uit voorzieningen voor de riolering, Afvalservice, archivering Juzt, de van derden verkregen middelen met een specifiek bestedingsdoel en verwachte negatieve resultaten op grondexploitaties.

Voorziening riolering
De voorziening riolering is bedoeld voor de egalisatie van de tarieven voor rioolheffing en het opvangen van financiële tegenvallers. De tarieven voor de rioolheffing liggen in 2027 conform het bestuursakkoord 7% hoger dan in 2026. Het resultaat op het product riolering wordt ieder jaar ten laste of ten gunste van de voorziening gebracht. Op basis van de begroting is de stand van de voorziening bij aanvang van het begrotingsjaar 2027 nihil. De werkelijke stand hangt af van het resultaat 2026.

Voorziening Afvalservice
Met de voorziening Afvalservice egaliseren we de lasten en baten voor het huishoudelijke deel van de kosten voor afvalinzameling- en verwerking. Aan het eind van ieder jaar brengen we het resultaat van Afvalservice ten laste of ten gunste van de voorziening. De voorziening is naar verwachting aan het begin van 2027 leeg. Hierdoor ontstaat het risico dat mogelijke financiële tekorten niet meer gefinancierd kunnen worden uit deze egalisatievoorziening.

Voorziening Archivering Juzt
Deze voorziening is bedoeld om de komende jaren de bewaarderstaken uit te voeren vanwege de opheffing van stichting Juzt.

Voorziening van derden verkregen middelen met een specifiek bestedingsdoel
Met deze voorziening houden we middelen die we van derden krijgen en die besteed moeten worden aan een specifiek doel beschikbaar voor het volgende begrotingsjaar. Dit is in lijn met het BBV. Het gaat hierbij niet om middelen die we ontvangen van andere overheidsinstellingen.