Duurzaam wonen in Breda

In 2025 zetten we stevig in op het realiseren van de woonopgaven. We hebben een aantal acties uit onze woonvisie opgepakt. We stelden een aanpak op voor pre-mantelzorgwoningen en de starterslening is opnieuw opengesteld voor nieuwe aanvragen van starters. Ook zijn we gestart met pilots om vitale beroepen voorrang te bieden en worden voorbereidingen getroffen om eigen inwoners voorrang te verlenen. Daarnaast zetten we in op het huurteam en op de uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen. De stand van de woningbouwopgave om 6.000 woningen mogelijk te maken staat beschreven bij 1.3 Grote woonprojecten in de stad.

Programma 3
Deze jaarrekening bevat een set beleidsindicatoren. Daarmee geven we, naast de textuele en de financiële verantwoording, een beeld van de ontwikkelingen binnen de diverse beleidsthema’s. We actualiseren deze set elk jaar. Er zijn 107 Bredase indicatoren en 34 landelijk verplichte indicatoren. Een deel hiervan (21 van de 34) is ook opgenomen in de Bredase set indicatoren, maar niet allemaal. Voor diverse thema's is een betere Bredase indicator beschikbaar om op te sturen dan de landelijk verplichte (relatieve) indicator. Elke Bredase indicator staat bij het thema waar deze indicator betrekking op heeft.
Dit programma bevat 20 beleidsindicatoren, waarvan 6 landelijk verplicht. Alle beleidsindicatoren in deze jaarrekening zijn voor het laatst geactualiseerd in februari 2026.

Voor dit thema zijn geen indicatoren van toepassing.

Samen met onze woningbouwpartners werken we aan ons doel om tussen 1 juni 2022 en 1 juni 2026 in totaal 6.000 extra woningen mogelijk te maken. We sturen daarbij op een verdeling van 30% sociale huur, 40% middelduur en 30% vrije sector. Eind 2025 staan we op 5.236 woningen. Dit is 87% van de opgave. De verdeling is:

• 1.499 sociale huur
• 1.876 middelduur
• 1.825 vrije sector
• 36 woningen waarvan de prijscategorie nog onbekend is

De procentuele verdeling komt uit op 29% sociale huur, 36% middelduur en 35% vrije sector. In 2025 voegden we onder meer de projecten Baliënhoek, Deinzestraat, Gageldonksestraat, Heiveldhoef en Lunext toe. Tel je de woningen op tijdelijke locaties mee, dan komen we uit op 5.720 woningen. De verdeling hiervan is 35% sociale huur, 33% middelduur en 32% vrije sector. Voor de resterende opgave van ongeveer 800 woningen zijn projecten in voorbereiding. We liggen op koers om in deze bestuursperiode 6.000 woningen mogelijk te maken met harde plannen. De beweging naar de verdeling 30/40/30 zetten we verder door.

In 2025 leverden we 1.209 woningen op. De verdeling hiervan is 38% sociale huur, 18% middelduur en 39% vrije sector. Van 5% is de prijscategorie nog onbekend. Er zijn woningen opgeleverd in grote projecten, zoals Cosun, Eureka, Post, The Marker, Heuvel en in Bouverijen. Van de opgeleverde woningen staan 337 woningen op tijdelijke locaties, waaronder de Stip, Frankenhoeve en het Kadijkje. Daarnaast zijn 104 woningen gesloopt of onttrokken. Het aantal opgeleverde woningen ligt hoger dan in de afgelopen jaren. We verwachten dat dit de komende jaren verder stijgt en gemiddeld ruim boven de 1.200 woningen per jaar ligt.

We werken samen met onze woningbouwpartners aan ons doel, namelijk het mogelijk maken van de bouw van 6.000 extra woningen tussen 1 juni 2022 en 1 juni 2026. We sturen daarbij op een verdeling van 30% sociale huur, 40% middelduur en 30% vrije sector. We voeren dit uit via de Bredase Woon- en Bouwagenda 2023–2026. Dat doen we aan de Bredase Bouwtafel in samenwerking met woningcorporaties, binnen projecten én regionaal aan de Woontafel Baronie en de SRBT-versnellingstafel. Gezamenlijk werken we aan bijna 100 woningbouwprojecten van meer dan 20 woningen.

Woningen op tijdelijke locaties
In 2025 leverden we 337 tijdelijke woningen op, op 3 locaties: de Stip, de Frankenhoeve en het Kadijkje. De omgevingsvergunning voor 92 tijdelijke woningen aan de Donkerstraat is verleend. Daarnaast werkten we aan haalbaarheidsstudies voor tijdelijke woningen aan de Bredestraat (circa 139 woningen), de Boterbloemstraat (circa 60 woningen) en de Woestenbergseweg (circa 80 woningen).

Bestedingsplan Wonen & Gebiedsontwikkeling
Het bestedingsplan Wonen & Gebiedsontwikkeling 2023–2026 is verder uitgevoerd. De meeste investeringen zijn gebruikt voor de grote gebiedsprogramma’s ’t Zoet, Centrum-Oost, Gasthuisvelden en Bavel. De exploitatiemiddelen zijn vooral ingezet voor tijdelijke woningen, het opstellen van een soortenmanagementplan (SMP), extra ambtelijke capaciteit en locatiegebonden impulsen voor sociale huur.

Mobiliteit
Ook in 2025 wisten we, ondanks alle werkzaamheden in de stad, de bereikbaarheid en verkeersveiligheid in de gemeente op peil te houden. Op basis van brede participatie namen we verschillende verkeersbesluiten om de overlast in de binnenstad te verminderen. Meerdere verkeerslichten (verkeersregelinstallaties) stelden we opnieuw af, zodat het verkeer beter kon doorstromen. Ook ontstond er weer meer ruimte voor langzaam verkeer, vooral voor fietsers.

Voor de Visie Noordelijke Rondweg voerden we de haalbaarheidsstudie uit. De rapportage hiervan leverden we eind 2025 op. Om de leefbaarheid en verkeersveiligheid in Prinsenbeek te verbeteren, namen we het verkeersbesluit 'Verkeersmaatregelen Prinsenbeek'. Daarna startten we een pilot van 6 maanden waarbij we tijdens de ochtendspits een aantal wegen in en rond Prinsenbeek afsloten voor doorgaand verkeer.

Binnen het samenwerkingsverband van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) werd eind 2025 het Regionale Mobiliteitsprogramma 2026-2027 vastgesteld. Hierin maakten we afspraken over maatregelen uit het meerjarig multimodaal mobiliteitspakket (M3P) dat in 2024 is vastgesteld. De maatregelen in dit programma dragen bij aan de doelen van het M3P door het stimuleren van mobiliteit in de steden, het verbeteren van de bereikbaarheid van (kleine) dorpen en het zorgen voor goede verbindingen tussen steden en dorpen.

In 2025 stelde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, samen met de provincies Noord-Brabant en Limburg en de verschillende stedelijke regio’s, de zogenoemde Multimodale Agenda Zuid-Nederland op. Deze agenda moet zorgen voor een gedeeld beeld van de urgentie, aard, omvang, onderbouwing en (gefaseerde) aanpak van de samenhangende opgaven op het gebied van bereikbaarheid. In deze agenda brachten we opnieuw de Bredase belangen in, zoals de inzet op de BRT-BGU en de (internationale) spoordossiers. Dit werd ondersteund door documenten, zoals 'Toekomstbeeld OV 2040' en OV in 2040 'de zuidelijke hink-stap-sprong'. Doordat er sprake was van een demissionair kabinet, werd de agenda niet vastgesteld tijdens het afgelopen BO-MIRT. Wel begonnen we met het opstellen van een adaptief uitvoeringsprogramma dat naar verwachting tijdens het BO-MIRT 2026 wordt vastgesteld.

Begin juli 2025 ging de nieuwe OV-concessie West-Brabant 2025-2035 van start. Daarmee blijft Arriva het busvervoer in Breda de komende 10 jaar verzorgen. De nieuwe dienstregeling brengt veel verbeteringen in het Bredase en regionale busnetwerk met zich mee. Onderdeel van deze concessie is ook de overstap naar een volledig emissieloze bussenvloot in Breda-stad en de omliggende regio. Alleen de Brabantliners en buurtbussen vormen daarop een uitzondering. Zij stappen in 2027 respectievelijk 2030 over op een uitstootvrije aandrijving.

Parkeren
Ondanks de groei van het autobezit en fietsgebruik én de verdichting van de stad, zetten we in 2025 een plus op de gastvrijheid en dienstverlening. Door het vereenvoudigen van het parkeerregime, het bieden van adequate voorzieningen om de auto en fiets te parkeren én het optimaliseren van de klantreis, zetten we weer stappen vooruit. De mobiele fietsenstallingen bij grote evenementen zijn niet meer te missen om de fietsparkeerder te faciliteren en de openbare ruimte bereikbaar en toegankelijk te houden voor voetgangers en hulpdiensten. De vraag van de stad steeg ook het afgelopen jaar explosief. De standaardfiets bestaat niet meer. In 2025 is onze aanpak en het aanbod van fietsenstallingen doorontwikkeld op basis van de opgedane ervaringen en de behoeften van de klant.

Met de regulering van opnieuw drie wijken gaven we uitvoering aan de bestuurlijke opdracht én realiseerden we meer ruimte voor de juiste parkeerder op de juiste plek. Tegelijkertijd nam de druk op de nog niet gereguleerde wijken toe.

Ook in 2025 werkten we verder aan het beschermen en verbeteren van een gezonde leefomgeving. In de Leefbarometer van Breda is over de periode 2014-2024 een positieve trend te zien op het onderdeel ‘fysieke omgeving’. Daarmee verwachtten we in 2025 ongeveer op het landelijk gemiddelde uit te komen. We kregen in 2025 meer inzicht in de luchtkwaliteit. Dankzij metingen, waaronder die van de meetwagen in Bavel, werd bevestigd dat weeromstandigheden merkbare invloed hebben op de luchtkwaliteit. Door klimaatverandering wordt het lastiger om de doelen voor schone lucht in 2030 te halen. Het eindrapport hierover verwachten we in het eerste kwartaal van 2026. Onze inzet op natuur en biodiversiteit wordt beloond. Uit een analyse van waarneming.nl blijkt dat de biodiversiteit in Breda hoger is dan in vergelijkbare gemeenten met eenzelfde stikstofdepositie. In 2025 onderzochten we hoe effectief 54 bestaande faunapassages zijn. Daaruit bleek dat verschillende marterachtigen, zoals de steenmarter, boommarter, wezel en bunzing, maar ook soorten, zoals de egel, vos en eekhoorn, de passages goed gebruiken. Daarnaast werd de otter na lange tijd opnieuw in Breda aangetroffen via DNA-metingen. Ook de ecologische verbindingszone voor de boomkikker blijkt succesvol. Zowel de aantallen boomkikkers als het aantal wateren waarin ze voorkwamen, namen toe. 

Het afgelopen jaar realiseerden we energiebesparing vooral door inwoners te stimuleren bij het isoleren van hun woning. We gaven voorlichting, verstrekten subsidies en ondersteunden bewoners bij het zetten van de juiste stappen. Daarbij zetten we onder andere een budgetcoach in en boden we meerdere financiële regelingen aan, zoals de isolatiesubsidie, het Volkshuisvestingsfonds (VHF) en de Toekomstbestendig Wonen-lening. De Energie Bespaar Coaches ondersteunden 386 nieuwe huishoudens en voerden in totaal 916 huisbezoeken uit. Ook organiseerden we 142 inloopspreekuren in buurthuizen en ondersteunden we bewonersinitiatieven. In 2025 hebben zo’n 20 inwoners/eigenaren een lening aangevraagd om de eigen woning te verduurzamen en circa 1.300 inwoners vroegen subsidie aan om de eigen woning beter te isoleren.

In wijken met een wijkenergieplan sloten we onze aanpak aan op de specifieke situatie in de buurt. Kwetsbare inwoners kregen hulp via Energie Bespaar Coaches. Zij brachten kleine energiebesparende maatregelen aan en gaven advies over slim energiegebruik. Zo hielpen we deze huishoudens om de energierekening betaalbaar te houden. Daarnaast werkten we aan natuurvriendelijk isoleren, zodat kwetsbare soorten, zoals vleermuizen, zwaluwen en mussen beter beschermd worden. We leverden het Soortenmanagementplan op en startten met de uitvoering ervan. Ook begonnen we met de ontwikkeling van een website waarop we de regels voor natuurvriendelijk isoleren helder uitlegden aan inwoners. Dit is een complex proces dat tijd kost. Daarom stemden we veel af met andere gemeenten, de provincie en het Rijk.

Beleidsactualisatie milieu en biodiversiteit
In 2025 stelden we de Nota Dieren vast. Ook stelden we samen met verschillende gebiedspartners het programmaplan voor de gebiedsgerichte aanpak van het Ulvenhoutse Bos op.

Daarnaast gingen we aan de slag met het harmoniseren en actualiseren van ons beleid op diverse milieuthema’s. Dat is nodig om toe te werken naar één integraal omgevingsplan dat uiterlijk in 2031 gereed moet zijn, omdat de oude landelijke kaders daarna vervallen. In 2025 deden we voorbereidend werk voor onder meer de volgende dossiers:

• geur afkomstig van agrarische bedrijven en rioolwaterzuiveringsinstallaties
• het omgevingsprogramma omgevingsveiligheid
• beleid voor luchtkwaliteit gericht op gevoelige groepen
• een Bredase aanpak stikstof
• het natuurherstelplan (impactanalyse)
• de geluidsproductieplafonds ter vervanging van de geluidzones rond industrieterrein De Krogten

Uitvoering milieu en biodiversiteit
Binnen verschillende thema’s voerden we in 2025 gerichte acties uit. Zo gaven we voor het thema lucht invulling aan het uitvoeringsprogramma van het Schone Lucht Akkoord. We zetten stappen om risico’s van bodemverontreinigingen beter te beheersen. Locaties, zoals de Magnoliastraat en de Aardenhoek bereidden we voor op sanering. Daarnaast adviseerden we over nieuwe rijksprogramma’s. 

We verrichtten veel werk aan het beoordelen en adviseren over de vele projecten en initiatieven in de stad en aan het beoordelen van milieueffectrapportages.

In 2025 realiseerden we opnieuw extra natuur om de biodiversiteit te versterken. Hierbij gaat het om de volgende projecten:

• We startten met de inrichting van nieuw bos aan de Overaseweg.
• Bij de Ruitersboslaan legden we een ecobrug aan en realiseerden we 7 faunatunnels.
• Halverwege 2025 verleende de provincie de omgevingsvergunning voor het Soortenmanagementplan (SMP) voor gebouwgebonden soorten, zoals vleermuizen. Op basis daarvan gingen de gemeente en verschillende initiatiefnemers aan de slag met projecten voor verduurzaming, renovatie, sloop en nieuwbouw. Hiervoor realiseerden we alternatieve verblijfplaatsen.
• De regeling PlantenNU Breda verliep succesvol. De planten werden afgeleverd op 15 locaties en worden door bewoners begin 2026 aangeplant. Gezamenlijk realiseren zij 1.144 meter knip-, scheer- of voederhaag, 468 meter struweelhaag en 900 m² vogelbosjes.

Daarnaast bereidden we ook veel voor dat bijdraagt aan een sterkere natuur en meer biodiversiteit:

• We verkregen de eerste vergunningen voor de Landgoederenzone Haagse Beemden.
• We besteedden de inrichting van nieuw bos bij de Marellenweg aan.
• Voor het Ommetje Haagse Beemden stelden we een wandelroute op die we publiceren zodra de Landgoederenzone is ingericht.
• We maakten een concept-inrichtingsplan voor fase 2 van de Lage Vuchtpolder.
• We kochten 22 hectare grond aan voor nieuwe natuur binnen het Natuurnetwerk.
• Voor de ecologische verbindingszones (EVZ’s) Mark, Aa of Weerijs en Singels werkten we aan een haalbaarheidsonderzoek.
• We deden voorbereidend werk voor faunapassages bij de Woestenbergseweg en de Zuidelijke Rondweg.

Van Gogh Nationaal Park
In 2025 werkten we verder aan de ontwikkeling van Van Gogh Nationaal Park. Het waterschap Brabantse Delta werkte aan het definitieve ontwerp voor natuurontwikkeling in het Markdal. De uitvoering daarvan staat gepland voor 2027. De gemeente Breda realiseert hierbij de recreatieve voorzieningen in het Markdal.

De recreatieve reis langs de Weerijs werd in 2025 gerealiseerd in samenwerking met Landstad de Baronie en de gemeente Zundert. Deze belevingsroute loopt langs het bestaande fietspad (Route van Nassau tot Van Gogh).

Ook stelden we de visie op en startten we met de uitvoering voor de historische route het Middeldreefje. Deze middeleeuwse verbinding tussen kasteel Bouvigne en landgoed Daasdonk in het Markdal maken we opnieuw zichtbaar, waarbij natuur en landschap worden versterkt. De uitvoering staat gepland voor 2026. 

Beleidsuitvoering klimaat
Voor de beleidsuitvoering klimaat verwijzen we naar de klimaatmonitor 2025, zoals opgenomen in deze jaarstukken.

Recreatievoorzieningen

• Op basis van het gebiedsprofiel en de concept gebiedsvisie Galderse meren zetten we in 2025 al de eerste concrete stappen. Zo zijn er nieuwe toiletten geplaatst bij zowel de zwemplas als het naaktstrand. Ook is voortgang geboekt in de planvorming voor een tijdelijke horeca- en recreatievoorziening. De ondernemers zijn hiervoor geselecteerd.
• Om de toenemende bezoekersdruk op drukke dagen in goede banen te leiden, is er veel gedaan om het parkeren, gebruik van de ligweides en het toezicht zo goed mogelijk te regelen. Desondanks ervaart de buurt op drukke dagen overlast. In 2025 leidden deze maatregelen naast lagere parkeeropbrengsten tot een negatief financieel resultaat. In 2025 startten we met het in kaart brengen van deze overlast om tot passende maatregelen te komen.