Organisatie en financiën van Breda

Organisatieontwikkeling: FIT voor de Toekomst
We zetten als organisatie een stap vooruit in onze professionalisering met het uitvoeringsprogramma FIT voor de Toekomst ’24–’26. Daarbij hebben we verder gewerkt aan het op orde brengen van onze basis. Dat doen we door duidelijker af te spreken hoe we sturen en wie waarvoor verantwoordelijk is. Ook hebben we vastgelegd hoe we werken aan belangrijke producten en processen, zowel binnen ons HR-instrumentarium (de middelen die we gebruiken om medewerkers te begeleiden en te ontwikkelen) als bij andere basiswerkwijzen, zoals projectmatig werken. Daarnaast zijn we meer toekomstgericht gaan werken en denken, onder andere door de introductie van Strategic Foresight (kijken naar mogelijke toekomstscenario’s) en strategische personeelsontwikkeling (SPO).

Lerende organisatie
We werkten verder aan een cultuur waarin samenwerken, leren en innoveren centraal staan en waarin iedere medewerker de verantwoordelijkheid neemt voor diens eigen ontwikkeling.

Leer Academie Breda werkt nu efficiënter en is makkelijker te gebruiken. Teams, leidinggevenden en medewerkers hebben meer verschillende manieren van leren tot hun beschikking. We zetten diverse innovaties op, zoals leren met AI- pilots en experimenten op het gebied van teamleren en continu leren. Ook is er extra aandacht besteed aan leren van fouten en hebben we een nieuwe methode ontwikkeld voor Het Goede Gesprek.

Mensen werken graag in en voor Breda
Medewerkers werken graag voor de stad en in een ambitieuze omgeving. Ze zijn trots op de organisatie. We bieden goede arbeidsvoorwaarden, geven mogelijkheden voor opleiding en ontwikkeling, hebben een prettige, collegiale en gemoedelijke werksfeer, bieden flexibele mogelijkheden voor plaats- en tijdonafhankelijk werken (werk-privébalans) en investeren in de organisatie, de teams en het management. Daarnaast is de thuiswerkplek een volwaardig onderdeel van onze werkomgeving en voldoen de (thuiswerk)plekken aan de arbo-normen.

Veilige organisatie
We verbeterden de registratie van meldingen van agressie en geweld verder. Hierdoor hebben we meer zicht op wat voor incidenten er plaatsvinden, hoeveel dit er zijn en waar deze plaatsvinden binnen de organisatie. We bieden ondersteuning aan collega’s die bij incidenten betrokken zijn geweest en geven advies over het voorkomen van incidenten. We helpen teamleiders bij het doen van melding en aangifte bij de politie. Ook bieden we medewerkers de mogelijkheid om weerbaarheidstrainingen te volgen.  

Inzetbaarheid
Het verzuim blijft te hoog en de oorzaken zijn per afdeling zeer verschillend. Het verlagen van het verzuim heeft prioriteit. Onze aanpak is daarom aangepast. Elke afdeling heeft actie genomen en een specifiek verzuimplan gemaakt. Er is verzuimexpertise beschikbaar gemaakt voor de afdelingen. In Het Goede Gesprek is verzuimpreventie gespreksonderwerp gemaakt. Daarin komen voortaan nadrukkelijk arbeidsomstandigheden, werkplezier, leren en ontwikkelen en strategische personeelsontwikkeling aan de orde.

Digitalisering
In 2025 heeft Breda gewerkt aan het versterken van datagedreven werken binnen de organisatie. We verbeterden de kwaliteit van data en hebben informatie beter toegankelijk gemaakt. Daarmee hebben we de basis gelegd voor betere besluitvorming. Vanuit een eerder innovatie-initiatief zijn we gestart met het ontwikkelen en verankeren van een Digital Twin voor de stad binnen onze eigen architectuur. Hierdoor zijn we flexibeler en kunnen we scenario’s simuleren en beleidskeuzes beter onderbouwen. Deze stappen dragen bij aan een cultuur van voortdurende innovatie en samenwerking en versterken ons vermogen om op basis van data te sturen.

Op het gebied van innovatie zetten we vooral in op AI:

• We maakten medewerkers bewust van de mogelijkheden van AI en trainden hen hierin.
• Microsoft Copilot is geïmplementeerd.
• We werkten verder aan pilots en doorontwikkeling van AI-agents binnen Copilot.
• Ook is onze Avatar voor Arbeidsmigranten verder ontwikkeld.

Daarnaast waren we landelijk zichtbaar door onze ervaringen te delen met andere gemeenten, in samenwerking met de VNG. We ontwikkelden een methodiek die andere gemeenten kunnen gebruiken om AI (zoals Copilot) verantwoord en effectief in te zetten. We creëerden ook een plek waar we creatief kunnen werken en waar business en techniek samenkomen, de zogeheten techschuur.

Verschillende ICT-systemen en applicaties zijn toegankelijker geworden, zodat het gebruik beter aansluit op de manier van werken en het werken binnen de EER soepeler en eenvoudiger verloopt.

Voor de resultaten op digitale dienstverlening verwijzen we naar programma 4.

Gegevensbescherming
In 2025 zetten we verdere stappen ter voorbereiding op de komst van de cyberbeveiligingswet, de AI act. Om onze doelen te halen, investeerden we in het uitbreiden van het team voor gegevensbescherming. Daarnaast blijven we investeren in de kennis en vaardigheden van medewerkers. Dat doen we met trainingen en cursussen, door congressen te bezoeken en door intensief samen te werken met een aantal partners.

Communicatie
Het communicatiebeleid is vastgesteld. Daarmee hebben alle afdelingen nu duidelijke hulpmiddelen in handen, zodat iedereen vanuit één lijn kan werken. Stap voor stap bouwen we verder aan communicatie die begrijpelijk, eerlijk en persoonlijk is. Precies zoals inwoners, ondernemers en partners dat van ons mogen verwachten.

Organisatieontwikkeling: FIT voor de Toekomst

• We ontwikkelden een basis voor strategische personeelsplanning. Leidinggevenden gebruikten deze werkwijze in hun jaarlijkse planningen, zodat we ervoor zorgden dat de juiste mensen op de juiste plek zaten.
• We leverden de basiswerkwijzen voor projectmatig en programmatisch werken op. Ook maakten we het handboek ‘FIT sturen’, waarin we onze afspraken over hoe we stuurden verder verduidelijkten.
• Daarnaast introduceerden we het werken met een directieplan en afdelingsjaarplannen. Met deze stappen werkten we professioneler en konden we beter prioriteren en sturen op de resultaten die we afspraken.
• We pakten verschillende processen binnen de organisatie aan en maakten daarbij meteen een concept-basiswerkwijze ‘procesgericht werken’. In 2026 gaan we de definitieve basiswerkwijze opleveren, testen en implementeren. 
• Ook zetten we verdere stappen in het verbeteren en digitaliseren van werkprocessen. Dit hielp ons om als organisatie duidelijk te hebben hoe we werkten, om processen uniformer en transparanter te maken en om medewerkers heldere opdrachten, rollen en taken te geven. Deze ontwikkeling sloot aan bij de digitaliseringsstrategie, waarin aandacht was voor innovatie, veilige informatievoorziening en datagedreven werken. Door het ontwikkelen van een datacatalogus en een standaard proces waren we beter in staat om op basis van data te sturen op maatschappelijke resultaten. Daarnaast gingen we door met experimenteren met AI via Copilot. Op sommige werkgebieden werd dit een vast onderdeel van het proces.

Lerende organisatie

• In 2025 onderzochten we hoe teams en afdelingen leerden. We voerden pilots uit om dit in de praktijk te testen. Daarmee investeerden we in de groei van teams en leidinggevenden. Dit leidde direct tot betere samenwerking en sterker leiderschap. Door onverwachte personele wisselingen moesten we het ontwikkelplan voor de lerende organisatie uitstellen tot 2026. We starten opnieuw in 2026 en betrekken daar alle teams en leidinggevenden bij.
• Ook in 2025 boden we een centraal ontwikkelaanbod aan de leidinggevenden, de teams en de individuele medewerkers aan. Op alle niveaus vond er ontwikkeling plaats.

Mensen werken graag in en voor Breda

• We verbeterden de website en ons imago als werkgever is sterker geworden. We voerden 3 wervingscampagnes uit en gebruiken digitale hulpmiddelen om beter te kunnen selecteren. 
• Het introductieprogramma is gestart, zodat we nieuwe collega’s sneller en beter welkom heten. In 2026 voeren we dit volledig in.
• De invoering van het stagebeleid is begonnen. Dit wordt in 2026 verder uitgerold.
• We kozen voor nieuwe aanbestedingen vanaf schaal 8–9 via het Dynamisch Aankoopsysteem (een flexibel inkoopmodel). Het mobiliteitscentrum werkt dit verder uit. We controleren streng op rechtmatigheid en blijven onze processen verbeteren.
• We volgen de wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (de regels voor zzp’ers) en passen opdrachten aan wanneer dat nodig is.

Veilige organisatie

• In 2025 startten we met de invoering van een integraal bedrijfscontinuïteitsmanagementsysteem. Door beperkte capaciteit en de ingewikkelde samenhang tussen BCM, crisismanagement en andere onderwerpen, loopt het project in ieder geval door tot 2026. Daarna besluiten we waar BCM precies een plek krijgt binnen de organisatie.
• Op verzoek van afdelingen zijn trainingen in conflicthantering en omgaan met agressie gegeven aan collega’s met veel klantcontact. Teams met ambulante medewerkers, zoals Breday, Ingenhousz en de Fietsenstallingen kregen alarmeringsknoppen. 
• In 2025 stelden we bovendien een weerbaarheidsplan op samen met een visiedocument over integriteit en veilige dienstverlening.
• We zijn in 2025 gestart met een nieuwe Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E). Dit traject loopt door in 2026.

Inzetbaarheid

• Het verzuim blijft hoog en is in 2025 7,65%. 
• In 2025 is de samenwerking tussen casemanagers, de arbodiensten, verzekeraars, verzuimexperts en andere betrokken partijen flink verbeterd.
• Leidinggevenden kregen trainingen om psychisch verzuim te voorkomen en om reïntegratie goed te begeleiden. Daarbij was er veel aandacht voor preventie, een gezonde werkprivébalans en het regelmatig in gesprek blijven over verzuim.
• Dankzij datagedreven werken zijn de verzuimcijfers nu duidelijk inzichtelijk voor het management. Dat heeft geleid tot meer bewustzijn en tot eigen plannen per afdeling. De belangrijkste punten uit deze plannen zijn organisatiebreed verzameld en werken we in 2026 verder uit. 

Digitalisering

• We werkten verder aan het dataplatform en de datacatalogus, zodat data beter toegankelijk werd en makkelijker opnieuw gebruikt kon worden.
• We startten met de ontwikkeling van een Digital Twin waarin we onderzochten welke toepassingen mogelijk waren en welke technische voorwaarden daarvoor nodig waren.
• We versterkten het Agile werken om goede informatieproducten te kunnen leveren.
• Ook integreerden we datagedreven werken in drie domeinen, namelijk in de Wmo, HR en het programma Klimaat (Energietransitie).
• Daarnaast verbeterden we de datakwaliteit en de registratie van metadata. Dat vormde de basis voor betrouwbare analyses en dashboards.

De geplande activiteiten voerden we grotendeels uit. De ontwikkeling van onze eigen Digital Twin begon in 2025 en loopt door in 2026. Er vervielen geen activiteiten. Waar het nodig was, verlegden we de aandacht naar het versterken van het datafundament en het betrekken van de domeinen bij datagedreven werken. Het vergroten van datageletterdheid blijft daarbij een grote opgave.

Gegevensbescherming
Concreet zetten we de eerste stappen voor de verdere inrichting van het Information Security Management Systeem. We brachten de kritische processen van de gemeente in kaart, bouwden tooling om risicoanalyses makkelijker uit te voeren, voerden awareness campagnes uit om medewerkers mee te nemen in het veilig omgaan met informatie, deden oefeningen en lieten audits en penetratietesten uitvoeren om te toetsen hoe veilig onze omgeving was. Ook investeerden we in monitoringtools, voerden we risicoanalyses uit en bereidden we ons voor op de rol van gegevensbescherming bij het gebruik van AI.

• Het SIEM/SOC (onze beveiligingssystemen) breidden we in 2025 uit met aanvullende en nieuwe functionaliteiten, zodat we nog beter konden reageren op beveiligingsdreigingen.
• De nieuwe thuiswerkvoorziening voerden we volledig door, waardoor werken op afstand beter en soepeler verliep.
• Het beveiligingsniveau van de systemen en applicaties brachten we naar een hoger volwassenheidsniveau.
  

Communicatie (met impact) 

• Social media en andere kanalen
  • De content- en kanalenstrategie voor social media is klaar. Daarmee zorgen we voor duidelijke berichten en een vaste werkwijze voor iedereen. Zo sluiten onze informatie en kanalen beter aan op wat de Bredanaar nodig heeft. De juiste informatie, op het juiste moment, in begrijpelijke taal en via het kanaal dat voor hen prettig is.
  • Omdat de betrouwbaarheid van social media onder druk staat, hebben we een plan gemaakt om in de toekomst minder afhankelijk te zijn van deze platforms. We versterken daarom vooral de kanalen die we zelf beheren. In dit plan onderzoeken we ook hoe we jongeren van 16 tot 27 jaar beter kunnen bereiken. X (voorheen Twitter) gebruiken we inmiddels niet meer actief.
  • We startten met de digitale gemeentelijke nieuwsbrief. Daarmee houden we inwoners op een persoonlijke manier op de hoogte van nieuws dat voor hen relevant is. Het aantal abonnees ligt inmiddels rond de 2.800 en vrijwel niemand meldt zich af.
• Een begrijpelijke en herkenbare organisatie
  • Het huisstijlhandboek leverden we op. Steeds meer online en offline middelen zijn nu herkenbaar als gemeente. Ook is er een werkwijze ontwikkeld waarbij we met vaste leveranciers werken, zodat de vormgeving en huisstijl overal consistent zijn.
  • Voor collega’s is een schrijfwijzer gemaakt, zodat zij teksten begrijpelijker kunnen schrijven. We willen deze schrijfwijzer binnenkort ook via AI gebruiken. Daarom bouwen en testen we op dit moment een versie in Co-pilot. Teksten in deze jaarrekening zijn al vereenvoudigd door AI, met behulp van een slimme prompt en de schrijfwijzer!
  • We versturen duizenden brieven en mails automatisch vanuit verschillende systemen. We zijn gestart met een pilot om deze correspondentie in de juiste toon, taal en stijl aan te bieden. De pilot is inmiddels afgerond en de aanbevelingen nemen we mee in 2026. 
  • In 2025 hebben we ons werkgeversmerk verder versterkt in alle stappen van werving en introductie. We voerden 3 campagnes uit, vernieuwden de standaard opzet van vacatures en ontwikkelden een Co-pilot-agent om vacatures sneller en consistenter op te stellen. Ook bereidden we verbeteringen in het selectieproces voor en richtten we 2 sollicitatieruimtes in, in het thema 'Jouw karakter maakt Breda'. Daarnaast startten we met het nieuwe introductieprogramma bestaande uit een centrale introductiedag, de eerste 076-dagen en een speciale lijn voor nieuwe leidinggevenden. De volledige invoering staat gepland voor zomer 2026.
• Meten en verbeteren met data
  • We volgen en evalueren onze communicatieactiviteiten met behulp van managementrapportages en vooraf bepaalde KPI’s. Daarin nemen we alle beschikbare gegevens mee uit onze (online) kanalen. Zo kunnen we gericht sturen op wat werkt en waar verbetering nodig is.

Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA) 2025
ENSIA is een landelijk voorgeschreven sturingsinstrument voor informatieveiligheid.

• Over 2025 toetsten we onze informatiebeveiliging aan het BIO-normenkader (Baseline Informatiebeveiliging Overheid). We voerden hiervoor een zelfevaluatie uit waaruit blijkt dat aan de meeste punten wordt voldaan. De verbeterpunten zijn opgenomen in verbeterplannen.
• We voerden een zelfevaluatie uit van het gebruik van de basisregistraties BRP (Basisregistratie Personen), Reisdocumenten, BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen), BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie) en de BRO (Basisregistratie Ondergrond). Hieruit blijkt dat deze allemaal voldoen aan de gestelde normen.
• Het resultaat voor de onderdeel Suwinet staat in de collegeverklaring ENSIA 2025 die aanvullend een externe audit vereist. De externe auditor verklaarde in zijn assurancerapport dat de collegeverklaring juist is en dat we naar het oordeel van de auditor op één punt na voldoen aan de normen op het gebied van Suwinet. Voor dit punt is een verbetering doorgevoerd.

• Voor het onderdeel DigiD is alleen een externe audit vereist. De externe auditor heeft in zijn assurancerapport verklaard dat we voor alle DigiD aansluitingen naar het oordeel van de auditor wordt voldaan aan de normen op het gebied van DigiD. Hierbij is bij één aansluiting op één onderdeel geen oordeel gegeven, omdat er zich geen incidenten hebben voorgedaan in de controleperiode.

Archieftoezicht 2025
In 2025 voerde de gemeentearchivaris horizontaal toezicht uit op de informatiehuishouding van de gemeente. Daarnaast vond verticaal toezicht plaats door de interbestuurlijke toezichthouder van de provincie Noord-Brabant:

• De gemeentearchivaris levert jaarlijks een verslag aan over het toezicht op de informatiehuishouding van de gemeente. Dit jaar heeft de gemeentearchivaris de voortgang op het actie- en verbeterplan, naar aanleiding van het toezichtsverslag over 2024, opgesteld. Het onderwerp informatiebeheer krijgt volgens de gemeentearchivaris binnen de organisatie op alle niveaus meer aandacht, mede dankzij de steun van management en bestuur. De acties voor 2024 zijn grotendeels opgepakt en veel resultaten zijn al in voorbereiding of ter besluitvorming aangeboden. Er wordt dagelijks hard gewerkt om het informatiebeheer verder te verbeteren en naar een hoger niveau te tillen. Breda staat voor de opgave om het informatiebeheer structureel te versterken. Dat vraagt om duidelijke keuzes, heldere prioritering en consequente monitoring, omdat niet alles tegelijkertijd kan worden opgepakt. Het actie- en verbeterplan ondersteunt deze besluitvorming, maar werkt alleen wanneer verantwoordelijkheden expliciet zijn toegewezen en er actief op wordt gestuurd. Daarnaast is regelmatige verantwoording essentieel om inzicht te bieden in voortgang, knelpunten en behaalde resultaten. Dit helpt zowel bij het maken van strategische keuzes als bij het borgen van een organisatiebrede focus op een betrouwbare en toekomstbestendige informatiehuishouding.
• De interbestuurlijke toezichthouder van de provincie Noord-Brabant heeft de kwaliteit van de informatiehuishouding van Breda in 2025 als redelijk beoordeeld, op basis van het laatste toezichtverslag van de gemeentearchivaris. De toezichthouder heeft er dan ook, onder voorbehoud, vertrouwen in dat Breda binnen een redelijke termijn het informatie- en archiefbeheer structureel verbetert. De kwaliteit van de verslaglegging van de gemeente Breda wordt als voldoende beoordeeld.

Programma 5
Deze jaarrekening bevat een set beleidsindicatoren. Daarmee geven we, naast de textuele en de financiële verantwoording, een beeld van de ontwikkelingen binnen de diverse beleidsthema’s. We actualiseren deze set elk jaar. Er zijn 107 Bredase indicatoren en 34 landelijk verplichte indicatoren. Een deel hiervan (21 van de 34) is ook opgenomen in de Bredase set indicatoren, maar niet allemaal. Voor diverse thema's is een betere Bredase indicator beschikbaar om op te sturen dan de landelijk verplichte (relatieve) indicator. Elke Bredase indicator staat bij het thema waar deze indicator betrekking op heeft.
Dit programma bevat 5 beleidsindicatoren, waarvan 4 landelijk verplicht. Alle beleidsindicatoren in deze jaarrekening zijn voor het laatst geactualiseerd in februari 2026.

Financieel solide
Het resultaat van de jaarrekening 2025 is voor resultaatbestemming € 29,4 miljoen. We doen voorstellen tot resultaatbestemming voor een bedrag van in totaal € 12,3 miljoen. Dit doen we onder andere voor uitkeringen die we vanuit het Rijk ontvingen en die we in 2026 inzetten om onze activiteiten uit te voeren. Na goedkeuring van deze jaarrekening voegen we afgerond € 18,6 miljoen toe aan de algemene reserve. Dit bestaat uit € 17,1 miljoen op basis van het jaarrekeningresultaat en € 1,5 miljoen aan vrijval uit de exploitatiereserve van eerdere resultaatbestemming.

Voorspelbare lasten
Voor inwoners en ondernemers van Breda ontwikkelden de lasten zich in lijn met wat we in de begroting 2025 hadden opgenomen.

Transparante verantwoording
In 2025 hebben we de producten uit de planning- en controlcyclus verder verbeterd. Dit is goed te zien in de begroting 2026. Programma 1 Sociaal en Vitaal Breda onderging in die begroting een forse verbeterslag. 

Financieel solide
Breda is financieel solide. In 2024 maakten we bij de kadernota en de begroting 2025 al flinke keuzes. Deze bezuinigingen volgden we in 2025 nauwgezet en ze werden grotendeels gehaald. Bij de kadernota en de begroting 2026 maakten we opnieuw aanvullende keuzes. Daarmee kwam de begroting voor 2026 structureel sluitend uit, met een positief oordeel van onze toezichthouder, de provincie Noord-Brabant.

Voorspelbare lasten
De stijging van de lokale lasten was, op de ozb na, in lijn met het bestuursakkoord. We zijn niet afgeweken van de tarieven uit de begroting 2025:

• De onroerende zaakbelasting (ozb) voor woningen steeg eenmalig met 6%.
• De ozb voor niet-woningen steeg ook eenmalig met 6%.
• De rioolheffing steeg met 2%.
• De afvalstoffenheffing steeg ook met 2%.

De eenmalige stijging van de ozb was nodig om investeringen in onze groeiende stad mogelijk te blijven maken.

Transparante verantwoording
Samen met een afvaardiging van de auditcommissie werkten we aan de verbeterslag van programma 1 Vitaal en Sociaal Breda in de begroting 2026. We kozen daarbij voor concretere en duidelijkere taal en voegden meer afbeeldingen toe om de teksten beter toe te lichten. Met behulp van een doelenboom is nu ook duidelijker zichtbaar wat de hoofddoelstellingen zijn en hoe we die willen bereiken.

Voor dit thema zijn geen indicatoren van toepassing.